Menü
Kieler Nachrichten | Ihre Zeitung aus Kiel
Nachrichten auf Platt En Verdrag för lütte Spraken
Nachrichten auf Platt En Verdrag för lütte Spraken
Partner im Redaktionsnetzwerk Deutschland
12:00 06.09.2018
Von Heike Thode-Scheel
Bi uns in't Mehrsprakenland Sleswig-Holsteen bruukt wi fief Wöörböker. Quelle: dpa

Hüüttodaags würr sik keeneen mehr över de tweesprakig Anfraag vun Wolfgang Börnsen  opregen. Denn hüüttodaags hett he na de Charta sogor dat Recht, sien Anliegen in sien egen Moderspraak vörtodrägen oder optoschrieven. En Aufgebot oder en Buuandrag op Platt bi de Stadt Kiel afgeven? Kloor. Oder Stüerünnerlogen op Platt bi‘n Finanzbeamten op’n Disch smieten? Kannst du maken. Vör Gericht Platt schnacken? Natürli - bi uns in Sleswig-Holsteen is dat all’ns gor keen Problem mehr. Denn de „Schutz un de Fördern vun’e Plattdüütsche Spraak“ is nich blots in uns Lannesverfaaten fastschreven (Artikel 13/Absatz 2), sünnern ok in de dore Europäische Charta vun’e Regionol- un Minnerheitenspraken. Un dat all siet twintig Johr.

De Charta is en Verdrag vun‘ Europaraat un gellt in Düütschland as Bunnesgesett. Dat heet:   Se hett nich blots Vörrang vör anner Lannesgesette, se is sogor gegenöver anner Bunnesgesette dat „speziellere Gesetz“. In’e Charta is nipp un nau fastschreven, wat de Regionol- un Minnerheitenspraken för Rechte un Plichten hebbt. Bi uns in Düütschland gifft dat blots een Regionolspraak. Un twaars Plattdüütsch. As Minnerheitenspraken gellt „Sprachen der nationalen Minderheiten und weiteren traditionell  in  Deutschland  heimischen  Volksgruppen,  die  in  Deutschland  unter  das  Rahmenübereinkommen des Europarats zum Schutz nationaler Minderheiten fallen - Dänen,  sorbisches  Volk,  Friesen  in  Deutschland  und  die  deutschen  Sinti  und  Roma“, so heet dat in‘ Originoltext.

Un de Charta is noch wat heel Besünneres. Denn se is dat „weltweit einzige rechtsverbindliche Instrument zum Schutz und zur Förderung der Sprachen.“ Natürli hett jedeen sowieso dat Recht op sien egen Spraak.  So seggt dat uns Grundgesett – aver de Charta regelt nipp un nau in 23 Artikel, in welkeen Rebeet de Spraak Dag för Dag schützt un fördert warrn schall.

De Länner, de de Charta ünnerschreven hebbt, mööt seker stellen, dat de Regionol- un Minnerheitenspraken in’e Scholen, in’e Kinnergoorns, in’e Medien, in’e Wirtschap un in’e Verwalten bruukt warrd. Dat bedüüt: De Kinner hebbt Anspruch op de Spraak vun’e Kita bit to de Hochschool. Dat Land mutt seker stellen, datt genuch Schoolmeister utbilldt warrd. Vör Gericht dörft wi in uns Modderspraak schnacken – un wi bruukt ok nich en Översetter to betahlen. Formulare künnt op Platt utfüllt warrn un de Behörden mööt Lüüd hebben, de sik mit’e Spraak utkennen doot. „Regelmäßige“ Sendungen in uns Heimatspraken - ob dat nu Radio oder Fernsehen is, ob öffentlich-rechtlich oder privat – staht in’e Charta as Forderung binn. Dat gellt ok för de Printmedien. Un ok wat de Kultur angeiht, hebbt wi Plattdüütschen en Recht op uns egen Spraak. Dor schall dat Land ok finanziell Stütt un Stöhn för Projekte geven. Natürli gellt de Charta ok in’t soschaale Leven. Ob nu in’e Pleeg oder in’t Krankenhuus – wokeen Platt schnacken will, de hett dat Recht op Personol, dat sik in sien Moderspraak kümmern deit. Dat Glieke gellt ok för de Wirtschap: An‘ Arbeitsplatz dörft dat keene „Einschränkungen des Gebrauchs dieser Sprache“ geven.

Sowiet de Vörschriften un Plichten. Düsse Verdrag twüschen den Europaraat un de enkelten Länner, de steiht nich blots op’t Papeer. Alle dree Johr mööt de Länner Bericht geven, wat se för ehr lütte Spraken doon hebbt. De sonöömte  „EU-Sachverständigenausschuss“ kiekt sik  de Berichte nipp un nau an. Wat dorbi rutsuern deit, kriggt de Europaraat wedder op’n Disch. Un denn sett sik alle tosamen: de Staat, de Vereene un Verbänne, de Behörden un de Spraakgruppen. Dor warrd denn utklamüüstert, wat man beter maken kann.

Aver ok dat Land Sleswig-Holsteen hett sik in‘ Koalischoonsverdrag vun’e CDU, FDP un de Grönen för de Regionol- un Minnerheitenspraken stark maakt : „Aufbauend auf dem Handlungsplan Sprachenpolitik wollen wir Mehrsprachigkeit und Sprachenvielfalt in unserem Land stärken.“   Dormit is „Schleswig-Holstein das erste Land mit einer eigenständigen Sprachenpolitik für die Regional- und Minderheitensprachen“, so heet dat in den Minnerheitenbericht 2017 vun’e Lannesregeern.

Siet 1988 kriegt de Minnerheiten un uns Regionolspraak Plattdüütsch bavento  noch Stütt un Stöhn dörch den „Beauftragten des Ministerpräsidenten in Angelegenheiten nationaler Minderheiten und Volksgruppen, Grenzlandarbeit und Niederdeutsch“. Dat is nu Plattschnacker Johannes Callsen: „Unse Spraken – dat is een kulturelle Veelfalt. Un deswegen will ik mi dor ok för insetten.“ Sietdem sünd de Fresen, de Sinti un Roma, de däänsche Minnerheit in‘ Lannesdeel Sleswig, de düütsche Minnerheit in’t däänsche Nordsleswig un natürli de Plattdüütschen „Chefsache“.

 „Schleswig-Holstein ist im wahrsten Sinne des Wortes ein „Sprachen-Heimat-Land“, meent Callsen mit Blick op den Geburtsdag vun’e Spraken-Charta.

Kommentare
Die Debatte geht am Morgen weiter
Die Kommentarfunktion ist zwischen 22:00 und 06:00 Uhr nicht aktiv – denn wir wollen eine gute Moderation der Beiträge gewährleisten.
Wir freuen uns am Morgen über Ihre konstruktiven Beiträge zum Thema!
Nachrichten auf Platt „Tweemal in’t Johr swet de Buer: bie de Aust un bi de Austkost“ - „Dat letzte Foder is nu vull"

„Dat letzte Foder is nu vull, de Haverkoppel rein, bald geiht dat werrer an för dull mit Plögen, Eggen, Sei 'n, - De Aarnkranz bummelt an de Stang . . . Hüül Bruun un Bleßvoß, forsche Gang! To't Juuchföhr paßt keen Alldaagsschritt . . ." riemelt de Dichtersmann Klaus Witt in sien Aarn-Gedicht „Juuchföhr". Een Juuchföhr, dat weer de letzte Föhr in de Aarn. De „Jubelfuhre" sotoseggen. Denn weern de Buern endli trech mit de Aarn. Wat weer dat anno dunnemol för’n Aggewars: „Wat hett dat vele Arbeit köst, wat hebbt se faken sweten müßt . . .“, riemelt Lüder Woort in sien Gedicht „De Aarn“. Dat weer eben all’ns noch Handarbeit: „De Grootknecht meiht vöran; sin Swad nimt ut de Grotmagd, binnet dat. Denn folgt en Meiher achter er un denn en Binnersch achterher“, so heet dor in’t Gedicht wieder. Vun morrns, wenn de Sünn opgeiht, bit avends, wenn’t düüster warrd – dat is de Töörn bi de Aarn. Optletzt weern de Arbeitslüüd  „poggenmööd, schachmatt oder möd as’n Kater“. Oder: „Hüüt hebben wi uns ornlich de Knaken mör makt.“

Man nu stünn endli dat letzte Foder in’e groot Deel. Nu weer’t sowiet: Tiet för’t Fiern.

Heike Thode-Scheel 22.08.2018
Nachrichten auf Platt Mit roden Teppich un all de plattdüütschen Stars - Platt-Gala in't Opernhuus

Dat hett dat noch nienich geven in Kiel: En groot Platt-Gala in’t Opernhuus mit all de berühmten Platt-Stars, mit’n roden Teppich, en Aftershow-Party un all den Tüdelüüt, de to so’n Event passen deit. An‘ 8. September heet dat för uns Plattdüütsche: Schapptüüch rutholen,   fein anplünnen, de Hoor op Schick bringen, de Schoh wienern un denn man los – af to Stadt.  Üm Klock acht is dat sowiet. Denn heet dat: Vörhang op för Platt. Mit Theoter, Comedy, Musik, Poetry-Slam un Vertellen. Mit all’ns, wat de Platt-Stars künnt: Op een Gala, an een Avend, op een Bühn. 

17.08.2018
Nachrichten auf Platt Dichtersmann Klaus Groth weer geern mit sien Fru op Reisen - "Holstein ist schöner als irgendein Land"

„In den Sommerferien wanderte ich stets einige Wochen über die Grenzen Dithmarschens hinaus nach Holstein, Schleswig, Lauenburg, Hamburg und Lübeck . . .“ schrifft uns groot Dichtersmann Klaus Groth in sien Erinnern. Reisen – dat weer in’t 19. Johrhunnert graad richtig in Mood kamen. Tominnst för Lüüd, de wat in’e Melk to krömen harrn. Wokeen sik krank föhl, is in’e Kurbäder fohrt oder an’e See, villicht ok sogor mol in’e Bargen, wokeen en beten Kultur hebben wull, is op Studienreis gahn. Na Italien to’n Bispill. Man wull sik amüseern. Denn dat Reisen is domols örnli wat kommodiger wurrn. Dat geev middewiel grote Chausseen (de Altonaer Chausee to’n Bispill), Dampscheep un de flotte Isenbohn. Un noch wat weer jüst groot in Mood: De Wannerslust. To Foot de Natur un Landschap erkunnen. Jüst so, as dat Klaus Groth maakt hett. De is twaars ok in London, Wien, Italien un de Schwiez, in Amsterdam un op Capri west – man: „Ich kann’s außerhalb von Schleswig-Holstein nicht aushalten“, schreev de plattdüütsche Dichtersmann  vull Lengen an sien Fründ un Landsmann Hebbel.

Heike Thode-Scheel 30.07.2018