13 ° / 9 ° Regenschauer

Navigation:
Un wat kennst du vun de Dialekte?

Spraaken-Kongress in Kiel: Dat geiht üm uns Laien-Weeten Un wat kennst du vun de Dialekte?

„Reise scheitert am Dialekt: Sächsin bucht Bordeaux statt Porto“ . . . stünn letzte Wuch in’t Blatt. Un dat allens blots, wieldatt de Mitarbeiterin vun den Reiseloden Hochdüütsch snacken deit  un de Kunnin Sächsisch. De een seggt Porto, de anner seggt „Bordo“. De een höört Bordeaux (in Frankriek), de anner meent aver Porto (in Portugal). Liekers snackt se doch beid Düütsch. Oder nich? De Fraag „Wie snackt de Lüüd in Düütschland?“, de hebbt sik ook de 180 Weetenschapler op den Dialektologie-Kongress in Kiel stellt. Veranstalter weer de Internationale Gesellschaft für Dialektologie des Deutschen (IGDD). Dor güng dat nich blots üm de dree Begriffe Standardspraak, Dialekt un Regionalspraak, dor güng dat vör allen Dingen üm een ganz nieges Forschungsrebeet: De Wahrnehmungs-Dialektologie. „Wir nehmen den Linguistik-Laien in den Blick“, hett Perfesser Dr. Markus Hundt vun’t Germanistische Seminar in Kiel seggt. He hett den Kongress tosamen mit den Kieler Linguistik-Perfesser Dr. Michael Elmentaler op de Been stellt.

Voriger Artikel
Kunst un Platt in't Museum
Nächster Artikel
Een Dörp warrd beestbieterig

So stünn dat in de Bild binn: Dialekt-Probleme in't Reisebüro.

Quelle: oh

„Über welches Wissen verfügen linguistische Laien in ihrer bezeichneten Region“, dat wüllt Perfesser Hundt un siene Lüüd rutfinnen. „Wie ist ihre Einstellung zu den Dialekten? Wie gefällt den Laien, was sie da hören?“ dat fraagt he sik in dat groote Kieler DFG-Projekt „Der deutsche Sprachraum aus der Sicht linguistischer Laien“. Un nu kaamt wi wedder na Bordeaux oder Porto oder „Bordo“ – de Fraag is nämli ook: „Was assoziieren die linguistischen Laien. Was hören sie heraus – und: Was hören sie hinein?“ „Manchmal sogar etwas, was gar nicht zu hören war“, hett de Kieler Perfesser rutkreegen. Wenn nu de Daam vun de dore Reisegesellschaft weeten harr, datt de Fru an’t Telefon ut Sachsen kümmt, denn harr se villicht sogoor noch mol nafraagt, wat se denn nu meenen deit. Denn wi Laien weet doch, woans se in Sachsen snacken doot . . . Aver ook ümgekehrt warrd een Schoh dor ut: Villicht wull se de Daam ook gor nich verstahn: Denn eens is uns platt- un hochdüütsche Linguistik-Laien doch ook kloor: Wi künnt de Sachsen mit ehrn Dialekt nich utstahn (54 Perzent möögt Sächsisch nich). Dorför steiht uns Plattdüütsch mit 29 Perzent teemlich wiet baven op de Spraakenskala. Nu geiht dat bi düt Projekt nich blots dorüm, wo schön een Dialekt is oder ook nich oder dorüm, ob wi em möögt oder nich. Dat geiht üm de Merkmole in de Spraak, dat geiht dorüm, wo de Dialekte to finnen sünd (also üm Dialektkorten, de Laien opmoolt hebbt) un dat geiht natürli ook dorüm, wat dat för Ünnerscheede gifft twüschen dat Laienweeten un dat, wat de Experten in ehrn Kopp hebbt.

 

„Alldags-Linguistik“  - oder Wohrnehmungslinguistik – dat sünd nu de Töverwöör.

Denn uns Dialekte, de deent uns jo nich blots to’n Snacken, de deent uns Tohöörers ook dorto, sik torechttofinnen: Wo kümmt de anner her? Wo pack ik em hin? Un dormit is nich blots de Spraakruum meent, nee, dormit is ook de Schuuvlaad meent, wo wi de Minschen na ehrn Dialekt, na ehre Besünnerheiten insorteert. Dat speelt een wichtige Rull för de Profeschoon, in de School, in de Familie un in de Frietiet. De Wohrnehmungs-Linguistik bringt also ook noch ganz verscheeden Weetenschapen tosamen an een Disch.

Noch mehr tosamenbringen an een Stell, dat will dat Forschungsprojekt „regionalsprache.de“ – kort: „REDE“. De Uni Marborg sammelt all siet 2008 Informaschoonen över de modernen Regionolspraaken in Düütschland. Dat is wull dat gröttste Spraakenforschungs-Projekt, wat dat jemols geeven hett. Negentein Johr schall dat duern – un veertein Milljonen Euro Förderung steekt dor binn. An’t Enn schall dor jedeen Minsch in een groote Spraaken-Datenbank rinkieken künnen – un twaars nich blots op de niegesten Ergevnisse ut de Forschen, sünnern ook op all de Saaken, de Weetenschapler siet över 180 Johr tosamensöcht hebbt. Man dat Wichtigste is: Hier kann ook jedeen sien eegen Kraam mit rinpacken. 

In düsse groote Datenbank warrd ook dat tweete groote Kieler Forschungsprojekt lannen, dat Perfesser Dr. Michael Elmentaler un siene Forscher op düssen Kongress vörstellt hebbt: „Sprachvariationen in Norddeutschland“.  „Es wird gesagt, dass es keine echten Dialekte mehr gäbe, sondern nur noch Regionalsprachreste. Dieses Szenario hätte etwas Bedrückendes. Dann würde ja unser Forschungsgegenstand hier verschwinden“,  hett de Kieler Perfesser mit een Smuustergrienen vertellt. „Ein fortschreitender Abbau von Regionalität ist in Studien bewiesen“, so Elmentaler, aver liekers – dat gifft se noch, de Regiolekte. Un de wüllt se nu nipp un nau ünnersööken – oder beter seggt – se sünd all siet een Johr dorbi. 144 Fruuns hebbt se sik in ganz ünnerschedliche Orte rutsöcht un hebbt denn tohöört bi Disch, hebbt Fraagen stellt un Interviews maakt. Se wullen vör allen Dingen eens rutkriegen: Gifft dat eegentli een Mischen vun Hoch un Platt un woans süht düsse niege Ümgangsspraak denn nu ut? „Interferenz“ heet dat bi de Fachlüüd. „Kann ich am Montag mal mit ihnen über ihr Projekt schnacken“, heff ik den Kieler Perfesser Markus Hundt op de Konferenz fraagt. Dat is to’n Bispeel een Fall för „Interferenz“, würr ik as Linguistik-Laie seggen. Wat dor nu as sonöömte Regionolspraak oder Regiolekt bi rutsuert un woans so een Spraak utsüht un wat se för Merkmole hett, datt schall denn in een Johr in een Spraakenatlas binn stahn.

 Düsse dree ganz grooten Spraaken-Projekte sünd blots een Bispeel ut de üm un bi achtig Vördräge, de de Spraaken-Experten in Kiel to höörn kreegen hebbt. Un eens is de Weetenschapler nu ook wull kloor wurrn: Dat sünd wi Minschen, de de Spraak dörch’t Snacken lebennig maakt un verännern doot. Un dorüm is blots eens in‘ Momang wichtig för de Weetenschapler: Uns linguistisches Laien-Weeten.

Voriger Artikel
Nächster Artikel