19 ° / 13 ° wolkig

Navigation:
Vertellen över't Neeseggen

Bartleby op Platt - wunnerbor Översetten vun een Klassiker Vertellen över't Neeseggen

„Dä’t lever nich doon“, seggt de Schriever Bartleby reinrut to sien Chef, den Advokat. Liekers „arbeide he bi Dag. Un he arbeide bi Nacht. Bi Sünn. Bi Kerzenschien. He schreev musenstill, mit wittschern, dusterbleek Gesicht bi. Un man so, as wör he ene Maschin . . .“ Man wenn dat üm anner Opgaven güng, dennso anter he „sünnerlich sachten, doch standfaste“: „Dä‘t lever nich doon.“ Üm’t „Nich-doon-wullen“, üm een verdreihten „Neinsager“ hannelt de snaaksche Vertellen „Bartleby, the scrivener“ vun den groten amerikaanschen Schrieversmann Hermann Melville. „I would prefer  not to do“ – so seggt Bartleby jümmerto in’t engelsche Originol. „Wat is dat? So een Slag Minsch?“ hett sik Dr. Rainer Kramer dacht. „Düt is een jümmerto Klassiker, wat ok noch in hunnert Johr leest warrd – un den pick ik mi rut“. Un denn maakt he den Platt. Op Platt, versteiht sik, denn: „Platt is dat, wat ik an‘ Besten kann. De Spraak is miene Heimat“, vertellt de Bremer Jung. Un so heet de Vertellen nu „Bartleby up Platt – von Bartleby, den Afschriever von Wall Street“.

Voriger Artikel
Dat hebbt wi de Charta to verdanken
Nächster Artikel
Emil Nolde is en Sprakenkünstler

Bartleby - as flietigen Schriever.

Quelle: Zeichnung Herbert Klee

He is Füer un Flamm för de Vertellen, de twaars all mehr as 150 Johr op’n Buckel hett, aver: „De Text is jümmers noch aktuell. Een Minsch, de ünner sien egen Opgaven zerbreekt. De hett’n Burnout, würr een hüüttodaags seggen“, sineert de Plattschnacker. „He hett veel un to suur marracht, jümmer deper daal. Un he is jümmer alleen to sitten kamen. Un dat nimmt sien truurig Enn mit em.“ Rainer Kramer düükert deep in’e Geschicht vun Bartleby in – un em is kloor: „Nackelte Wöör maakt dat nich ut. Man mutt mit’e Spraak ok den Sinn infangen. Wat dor achter steekt an Charakter. Dat is wichtig“, dat weet de Literaturfan un Historiker nipp un nau. Un wieldatt de Vertellen vun Melville „teemli spröde“ is, „kann man dat so schön för’t Plattdüütsche knacken“, swöögt de Översetter, de ok noch in veele anner Spraken tohuus is.

 De Geschicht is wohrrafti spröde. Un afsünnerlich. Mit „Gestalten, ene vageliger noch as de nöögste“.  Aver se röhrt ok deep an. Wieldatt se so minschlich is. Eegens fangt se ganz normal an: En Afkaat in New York söcht een niegen Schriever. Op de Annonce kümmt denn Bartleby: „een langtöögschen jungen Keerl, wittschen geel, wat elennig korrekt, man ok geradewegs, dorbi hülplos alleen, so een bleek Minschenkind . . .“ Toeerst „slüng he alle Dokumente schierweg dal.“ He schrifft af un kopeert ahn wenn un aver. „As wörr he ene Maschin“. Man denn schall he wat anners maken un nu kümmt dat „Dä’t lever nich doon“. Still un liesen, ahn Opregen.

 Wat dor nu so peu à peu rutsuern deit, ut düt Nee-seggen, dat is wiss wat spliensch: De Afkaat kann em nich bikamen, Bartleby röhrt em sogor an, de Schriever treckt in‘t Büro in, de Afkaat mutt dat rüümen, de Namieter hoolt de Gandarmen un Bartleby lanndt optletzt in’t Kaschott. Dat sünd man blots de sonöömten Rahmenbedingungen. Wo’t op ankamen deit, sünd de fienen Nuancen: „För mi is Översetten Stil, Stil, Stil. Ik legg mehr Wert op’n Sinn as op de Wöör. De nakelten Wöör maakt dat nich ut. Mit Platt kann man sik beter utdrücken. Dat is de Chance för Platt – düsse annern Nuancen“, meent de Schrieversmann. „Düt Lakonische, dat  geiht op Platt in een poor Wöör. Op Hochdüütsch bruukt een veele Wöör.“

Mit de Översetten vun düssen Klassikern wull sik Rainer Kramer ok „ganz bewusst vun de plattdüütschen Dööntjes afsetten“. Denn de Spraak kann veel mehr as Dööntjes, dor is he sik seker.  Un dat warrd een ok bi’t Lesen wies: Wat hett he för wunnerbore plattdüütsche Wöör un Ümschrieven funnen för de verscheden Charakterköpp, de jo nu förwiss swoor in Wöör to kleden sünd. Bartleby in sien „liekendüstere spökige Aart“, Füürball (de Schriever hebbt bi den Afkaat blots Ökelnaams), de „lütte körtpustig pummelige Inglänner un Biettang mit dat „Utsehn von een verwagen Liekedeler“. Un op Platt kriegt de Figuren meist noch mehr egen Aart as op Hochdüütsch. Se warrd lebennig.

„Bartleby ist wieder mitten unter uns . . .“, schrifft „Die Zeit“ vör een poor Johr, „Der zaudernde Held hat das Zeug, zur Symbolfigur der Bewegung der Neinsager und Verweigerer zu werden.“ Rainer Kramer weet nipp un nau worüm dat so is: „Een jümmerto’n Klassiker, gistern, hüüt, ok morrn noch. Or, mit Nietzsche: Dat minschlich, all to minschlich, to jede Tiet liek is’t.“ Bartleby - Dat Book gifft dat över Rainer Kramer, kauwesrainer@yahoo.com

Voriger Artikel
Nächster Artikel
Mehr aus Nachrichten auf Platt 2/3