Menü
Kieler Nachrichten | Ihre Zeitung aus Kiel
Anmelden
Schleswig-Holstein „Dat letzte Foder is nu vull"
Nachrichten Schleswig-Holstein „Dat letzte Foder is nu vull"
Partner im Redaktionsnetzwerk Deutschland
12:00 22.08.2018
Von Heike Thode-Scheel
Dat letzte Foder warrd opstaakt an'e Möhl bi Grömitz 1954. Quelle: Mertens/Archiv
Anzeige

Dat Fest, wat fiert warrd, wenn de Aust to End is, hett väle Naams“, hett de Heimatforscher Richard Wossidlo 1927 rutfunnen, „Oornbier, Ooornköst, Oornklaats, Austbier, Austköst, Kranzbier . . .“ „Kranzbier gew dat, wenn de Aust to End wier.“  Dorvun weet de Platt-Perfesser een Barg to vertellen. He weer nämli in‘t 19. Johrhunnert överall in Meckelnborg ünnerwegens un hett sik bi de Lüüd ümhöört, wat för Sitten un Gebräuche se kennen dän: „Den Höhepunkt der Erntefreuden bildet das Erntefest: „Huch Ornbier, hett de Herr uns gäben, hebben w’ok dat ganze Johr för slawt.“ So’n Aarnfest, dat duerte wull twee, dree Daag. Un mit de Kron füng dat an: „Bi dat Oornbier kann de Kron nich fählen – von jedes Kuurn wier `ne Ohr mank in de Kron“, schrifft Wossidlo in sien lütt Book över de Erntebräuche. De Aarn-Kroon seh aver in jedeen Region wat anners ut: „Den Austkranz maakten wi Dierns in den Vörbinner ehren Hus ut Loow von’n Ekenboom un Käden ut Hagebutten“, hebbt de Buern ut Lübberstorf Wossidlo vertellt. Weer de Kroon trech, würr de Aarnkranz in de Dööns ophangt un dat geev Aarnbeer op‘n Hoff. „Jede Buer müßt Botterbroot un teihn Liter Koem gäben“, vertellt de Heimatforscher vun’e Buerndörper.  An lange Dische seeten dor denn de Buer un sien Fru un all de Knechten un Deenstdeerns. Dat geev Beer un Köm un Branntwien: „Drunken würrd scharp“, noteert Wossidlo dröög. Dat heet soveel as: De Arbeitslüüd hebbt sapen, bit se dick un duun weern. Steiht schreven, datt föfftig Lüüd an twee Daag üm un bi „vier Anker Schnaps und acht Anker Bier verbraucht haben“. Dat sünd 140 Liter Schnaps un 280 Liter Beer.

Beten anners weer de ganze Geschicht op’n Gutshoff, dat kann een bi den Heimatforscher nalesen: „Wenn de Kranz up de Däl von dat Herrenhuus anhängt wier, denn müßten de Lüd all rinkamen un dreemal üm den Kranz rümdanzen. De Herrens danzten mit de Mätens, de Knechts mit de Fru.“ Wenn se de Aarnkroon övergeven hebbt, denn keem de Spruch: „Guten Tag ins Herrenhaus, ich bin geschicket aus, von Vogt und Vormäher  und von der ganzen Gemeinde insgesamt. Ich bringe der Herrschaft den Erntekranz, weil die Ernte ist geschehen ganz . . .“ Un to’n Sluss güng dat denn op Platt wieder, so kann een dat in’t Grimmsche Wöörbook nalesen: „De Kranz is grön un gäl, he sall schienen up’n Herrn siene Däl. So männig Quast, so männig Last, so männig Hawerwapp, so männig Dalers in’n Herrn siin Schapp, so männig Knispel, so männig Wispel, so männig Roggenohr, so männig leewes un gesägnetes Johr.“

Anzeige

Na so veel gode Wünsche leet sik de Gootsherr natürli ok nich lumpen, wat Eten un Drinken angüng: Dat geev tradischonell „Höhnersupp un dicken Ries un sööt-suur Klümp mit Krinten un Rosinen“. Dat „Austbier“ oder „Oornbier“ würr jedeen Johr rechtiedig to de Aarn ansett. Un weer natürli ümsünst för de Arbeitslüüd. Vör’t Eten pleegte de Gootsherr to seggen: „Dat ganze Johr maken ji mi satt: eenen Dag heff ik, dat ik juuch satt maken doh.“ In düssen olen Seggwies steekt en Barg Dankborkeit binn, datt de Böön nu wedder vull Koorn weer un de ganze Bagaasch ok in' Winter nuch to eeten harr.

Wenn de Buuk vull weer, speelten de Musikanten to’n Danz op. Denn würr „afpeert“ so nöömt sik dat bi de Plattdüütschen: „Wenn’t letzte Föder Kuurn inkeem, stünn de Musik vör’n Duur: denn güng’t Danzen los“, vertellten de Buern Wossidlo. „Muskant! Späl up! Mal fix ‚nen Schottschen! Kum her, Korlinn, nu will‘ w’mal rutschen!“ riemelt de Meckelnborger Dichtersmann Rudolf Tarnow. Mit‘n Polonääs füng dat an. Aver: „De Hauptdanz för de Ollen wier de Saalhund (d.h. Seehund) Danz. „Haal mi den Saalhund, den Saalhund to Land . . .“ sungen de Deenstdeerns un Knechten vergnöögt. Oder de „Käkendanz“: Dor danzt de Kööksch mit den Grootknecht vörut un denn kümmt een langen Reigen vun Poore. De stört sik denn alle dörch de Köök, övern Hoff, in’e Schüün rin un ut’e Ställe wedder rut. Se gaht op alle Lüüd daal – un twaars mit all’ns, wat se finnen künnt. Vun Holtlepels, Kellen bit hin to‘n Stück Füerholt.  De eerste Danz müss de Knecht maken, de „den Windmöller maakt hett“. Dat heet, de dore Dussel harr bi de Aarn en Foder ümkippt.

„Un denn güng dat Danzen wedder los . . .“, noteert Wossidlo, „de Buer danzte mit dat öllst Mäten in’n Dörp, de öllste Knecht mit de Buerfru. Dat weer en Freud, vergeten weer all de Plackeree. Rudolf Tarnow riemelt: „So’n Orntenbier is süß’n Staat, un ick gah giern tau Orntenbier – Wenn blot dat oll Gesup nich wier . . . Juchhei! Wat is’t för’n lustig Läben! Huch Ornbier – hett de Herr uns gäben!“

22.08.2018
Anne Holbach 22.08.2018