Menü
Kieler Nachrichten | Ihre Zeitung aus Kiel
Anmelden
Schleswig-Holstein De Twölften: Spökelkraam oder nich?
Nachrichten Schleswig-Holstein De Twölften: Spökelkraam oder nich?
Partner im Redaktionsnetzwerk Deutschland
12:00 03.01.2018
Von Heike Thode-Scheel
Twüschen de Daag - de Hilligen Nächte vun' 25. Dezember bit to'n 6. Januor.
Twüschen de Daag - de Hilligen Nächte vun' 25. Dezember bit to'n 6. Januor. Quelle: pae
Anzeige

Aver wat hett dat egens op sik mit düsse vigellienschen Daag twüschen de Johrn? Un woso egens twüschen de Johrn? Siet wann is denn dat Johr an‘ 24 . Dezember üm un siet wann fangt dat niege Johr eerst an‘ 6. Januor an? Man suutje mit’e jungen Peer. Dat hett wat mit uns Vörfohrn to doon. De weern nämli böös plietsch un hebbt sik nich blots den Steernheven nipp un nau ankeken, sünnern ok de Sünn un den Maand. Un dorüm geev dat een Maandjohr un een Sünnenjohr. Doof blots, datt de nich liek lang weern. Dat Maandjohr füng mit’n Niemaand an. Bit to’n nächsten Niemaand weern dat 29,53 Daag. So lang bruukt de Maand, üm eenmol üm’e Eer to lopen. Dat Maandjohr harr also 354 Daag. Dat Sünnenjohr löppt vun Wintersünnenwenn to Wintersünnwenn. Dat sünd aver 365 Daag.

Düsse twölf Nächte mehr maakt nu den Ünnerscheed – de liegt nämli so merrnmang. So buten de Tiet. Un dorüm sünd dat ok magische Daag. Se sünd splienig, spökelig, buteneerdsch, wunnerlich, vigelliensch. De „besünneren Däg“, as de groot plattdüütsche Forschersmann Richard Wossidlo se nöömt hett, de hebbt dat in sik. „Am Weihnachtsabend beginnt die gefürchtete Zeit der „Zwölften“. Wir Städter vermögen uns kaum eine Vorstellung davon zu machen, welch Gewalt der Zwölftenglaube noch heute . . . hat.“ Wossidlo is jümmers överall in Norddüütschland ünnerwegens west un hett dat ole Bruukdom opschreven. Wat hett he wunnerwarkt, wo groot de Avergloven dor noch Bavenhand kriegen deit bi de Landlüüd. De weern to’n Bispill böös bang vör „Fru Goden“ (Fru Waus, Fru Gaus, Fru Waur). Denn: „Fru God hett twölf Hunn, dat sünd jo de Twölften“. Un wenn de Kinner nich ardig weern in düsse Tiet, denn hebbt de Öllern se wohrschaut: „Süss kümmt Fru Gaus mit de gälen Hunn un nimmt ju mit!“ Wat för’n Spökel weer de dore Fru! En dörf in de twölf Nächte nix utseihn: „Süss halt Fru Waur de Kinner ut’n Hus.“ Ohauehaueha – un blots keen Wäsche ophangen. Dat bringt Unglück, denn: „Wer in’e Twölften den Durnbusch upkrönt, möt in’t ni Johr den Rosenbusch (auf dem Kirchhofe) krönen.“ Oder „Man dörf keen Tüg buten hängen laten, dat Fru Waur dat nich bekleckern ded“.

Aver dat weer noch lang nich all’ns: „In de Twölften dörft en nicks utleihnen, denn könen se einen wat andauhn – denn halen se einen dat Glück ut den Hus. Wat en utleihnt hett, möt vör den Twölften wedder trüggäben sien“, hett de Forschersmann Wossidlo noteert.

Wat gifft dat nich all’ns för Spökelgeschichten  un Sagen över de  Twölften un ehre Spökels: „Dann stiegen die seligen Geister, aus ihrem Schlaf erwachend, zur Erde nieder und wandelten unter den Sterblichen . . .“ De Götter sünd uns Minschen also in düsse Tiet an‘ nächsten – un dorüm gifft dat ok böös veel Spijöökenkraam to beleeven. To’n Bispill würr seggt, datt de Deerten in‘ Stall in de Twölften miteens to schnacken anfangen sünd. Se vertellt sik,  wat de Tokunft uns bringen warrd. Wokeen aver nu niegieri weer un luustert hett, de is glieks doot ümfullen. Dat gifft ok den Avergloven: Wat een in’e Twölften dröömt, warrd wohr. Un wenn du weten willst, woans dat Wedder in’t tokamen Johr utsehn deit, denn kiek di dat Wedder in’e Twölften an: „Vom ersten Weihnachtstage an bis zum heiligen Dreikönigsabend kann man jedem einzelnen der zwölf Tage abnehmen, wie sich in der Reihe der entsprechende Monat gestalten wird“, heet dat in een ole Buernregel.

To de doren Götter, de uns in’e Twölften Stütt un Stöhn geven schüllt gegen de Spökels, höört ok de Hillige Silvester. He is an‘ 31. Dezember storven un em to Ehren warrd de letzte Dag in’t Johr so richtig fiert. Bi uns Plattdüütschen is dat de Olljohrsavend. Dat is ok jüst de Mitt vun’e Twölften. Dor sünd de Geister ünnerwegens un drievt ehr Spijöök: „Hört ihr das Brausen da draußen? Da hält Wodan, der Windgott, mit Fria, seiner Gemahlin und anderen Göttern und Geistern seinen Umzug“, hebbt de Grootöllern fröher ehr Kinner vertellt.  Dormit de bösen Spökels nich Bavenhand kriegt, mööt de mit veel Larm wechjaagt warrn: „Dat ni Johr möt anschaten warrn“, schrifft Wossidlo. Ok de Kinner sünd mit ehrn Rummelpott lostrocken un hebbt Larm maakt un sungen: „Lieschen, mok de Dör op, de Rummelpott will rin . . .“ Natürli weern se fein utstaffert in bunte Kleedaasch un harrn sik de Snuten anmoolt. Un to’n Sluss güng dat denn: „Dat ole Johr, dat nie Johr, sünd de Futtjes noch nicht gor? Prost Niejohr, prost Niejohr!“

Un denn güng endli dat Fiern los: „Den Hausgenossen aber wurde am Sylvesterabend herrlich aufgetischt; der Volkswitz nannte diese beiden geradezu „Vull-Buuks-Abend“, und der Festmahlzeit recht herzlich zuzusprechen, das war gewissermaßen Gewissenssache, denn ein norddeutsches Sprichwort sagt: „ Wenn man an Neujahrsabend hochschmauset, so hat man das ganze Jahr vollauf.“ Sogor de Kinner kunnen sik rinhaun, soveel se wullen un se harr blots een Wunsch: „O, wenn doch erst de Abend keem, da man sülben snitt un sülben itt.“ Sünst hett Modder jümmers de Wust un dat Broot afsneden – Olljohrsavend durfen dat de Gören ganz alleen.

So kort vör Middernacht, bevör dat ole Johr adjüss seggen dä, dor müssen de Spökenkiekers ran. Dat weern de Minschen mit dat sonöömte „tweete Gesicht“. De kunnen angebli mit verscheden Losungen in’e Tokunft kieken. To’n Bispill bi‘t Tüffelsmieten, bit Appelschellsmieten, bi’t Bliegeten oder Koffisatzlesen.  De ganze Spökelkraam weer denn an‘ Hillige-Dreekönigsdag endli vörbi. Bi uns Plattdüütschen heet de ok „Könavend“. Caspar, Melchior un Balthasar sünd nu ünnerwegens, üm dat lütte Jesukind de Geschenke to bringen. Wokeen kennt se nich, de Steernlopers bi uns in Norddüütschland. Se sünd fein utstaffeert mit güllen Kroons, lange Mantels un een güllen Steern, den se vörwech dregen doot. De lütten Könige bringt uns den Segen C+M+B (Christus mansionem benedicat) – dat bedüüt: „Christus segne dieses Haus".

 Un villicht klappt dat jo mit den Segen un de goden Wünsche för’t niege Johr– wenn du een beten trüchhöllern büst: „Dat ole Johr dat weer nich slecht, so meen ik denn, mi weer’t woll recht, wenn’t niege Johr – wat wüllt wi mehr – man graad so warrt, as’t ole weer!“, riemelt de plattdüütsche Dichtersmann Hans Hansen Palmus.  

Risiken + Nebenwirkungen - Ärzte warnen vor Shisha-Trend
03.01.2018
03.01.2018