Menü
Kieler Nachrichten | Ihre Zeitung aus Kiel
Anmelden
Wiehnachten för de Deerten in' Stall
Nachrichten Schleswig-Holstein Wiehnachten för de Deerten in' Stall
Partner im Redaktionsnetzwerk Deutschland
12:00 20.12.2019
Lüttenwiehnachten bi Laura Jahn un Sebastian Schmidt op'n Bävershoff. Quelle: th
Anzeige

„Wenn dat för Minschen Wiehnachten gifft, mutt dat düt Fest doch ok för de Deerten geven. Un wenn för uns en Boom brennt, worüm nich ok för Peer un Köh?“, dat fraagt sik de lütten Buttjers Alwert, Frieda un Friedrich in de wunnerschöne Vertellen „Lüttenweihnachten“ vun uns groot Dichtersmann Hans Fallada. Egens schnackt de dree Buernkinner jo Hochdüütsch. Aver Schrieversmann Karl-Heinz Groth ut Goosefeld bi Eckernföör hett se Platt bipuult. Nu is dat so, datt „de Kinner in Boomgoorn vör dat Wiehnachtsfest Lüttenwiehnachten för de Deerten fiert.“ Dat is en urole Tradischoon, datt de Minschen an Wiehnachten ok an de Deerten in‘ Stall dinkt. Denn „de staht uns doch dat hele Johr över to Siet!“ heet dat in dat lütte Book. De Paster, de höllt dat för Heidentöög, aver de Minschen kennt dat so vun Grootöllern un Urgrootöllern.

Wat dat op sik hett mit Lüttenwiehnachten

Wat hett dat op sik mit „Lüttenwiehnachten? Is dat blots `n Märken oder gifft dat düt Fest för de Deerten würkli? In‘ Mensing (dat is en plattdüütsches Wöörbook mit allerlei Lannesgeschicht) steiht ünner „Wiehnachten“: „Vor der Bescherung brachten die Kinder einen Eimer Wasser und ein Bündel Heu auf die Hofstelle für den Esel des Knecht Ruppert. Auch die Tiere im Stall bekamen an diesem Abend besonders gutes und reichliches Futter.“ An‘ Hilligavend mutt ok „etwas Korn ausgedroschen werden und von dem Stroh dem Vieh etwas gegeben werden, dann gedeiht es im nächsten Jahr gut.“ In Bredstedt warrd seggt: „Wenn die Pferde am Heiligen Abend den Kopf hochrecken oder hängen lassen (Dithmarschen), so stirbt im nächsten Jahr jemand aus dem Haus. Wenn sie ihn über die Krippe halten, dann nicht. Sie bekommen daher die Krippe voll Futter.“

Anzeige

Un in den Stall, dor passeert noch wat Wunnersomes. All in’t 6. Johrhunnert weern sik de Buern seker, datt de Deerten üm Middernacht miteenanner schnacken künnt. Aver de Grootöllern wohrschaun de Kinner, de to niegeerig weern: „Wer ihnen dabei zuhört, dem wird großes Unglück widerfahren!“ Also is de Buer nienich üm Klock twölf in‘ Stall gahn.

De ole Tradischoon gifft dat noch

De groot Volkskunde-Perfesser Richard Wossidlo hett en Barg över all de Sitten un dat Bruukdom bi de Buern rutfunnen. He is enfach över’t Land fohrt un hett de Buern fraagt. De Antwurten hett de Perfesser op lütte Zeddels noteert. To’n Bispill: „Wiehnachtenabend geef dat Braatkatüffeln, denn fien Broot un Kaffee, denn kreeg de Hund den iersten Knuust vun dat Fienbroot.“ Oder: „Wenn de Disch deckt weer un all’ns sitten deed, stunn de Buer op – alles güng em na – denn kregen de Pier Hawergarben un de Köh bestes Futter.“ Sogor de Katt kreeg vun jedeen Spies wat af. „Wihnachtenabend hebben negen Deel Gerichte up’n Disch stahn – vun jedes Deel kreeg de Hund wat af“, hett em en Landmann vertellt. Un dat geev nich blots allerlei Slickerkraam för de Deerten – nee, de Buern hebbt se dat ok schöön maakt: „Ein alter Bauer war von seinem Vater her gewohnt, am Heiligenabend ein brennendes Licht auf die Futterdiele zu stellen: Det Veh möt doch ok gewohr worden, dat unsn Heiland geburen is – un ihrer wurr nich eten.“ De Minschen hebbt also toeerst an de Köh, Peer, Hunnen un Katten dacht – un denn eerst an sik sölben.

Ok de sleswig-holsteensche  Schrieversmann un Volkskundler Paul Selk hett in sien Book „Mittwinter und Weihnachten in Schleswig-Holstein“ allerlei Kraam över dat Bruukdoom bi de Buern tosamenklamüüstert:  „Es gibt Zeugnisse aus dem ganzen Land, daß man den Kühen am Weihnachtsabend eine Hafergarbe vorwarf. Diese Garben hatte man beim Flegeldreschen aufgespart. Den Pferden gab man en Giff Haver, eine Portion Hafer. Es wurde wohl auch das sogenannte Kohbrot, ein Brot aus Sauerteig, gebacken, den Kühen und Pferden vorgesetzt. Hund und Katze wurden nicht vergessen; man gab ihnen Fleisch und Wurst; ebenfalls nicht die Vögel, denen man eine Korngarbe in einen Baum steckte.“

De Fru hett den Segen sproken

En Bericht ut’n Däänschen Wohld vertellt op Platt, woans dat Lüttenwiehnachten togüng: „Punkt Klock twölf stunn de Fru op, steek Licht an un güng na de Veehstall, un wi folgen achteran. Nu güng dat na de Peer . . . na de Köh un na de Swien , von een Stall na den annern. In jeden Stall sprook de Fru en Segen, un denn kregen all de Tieren wat to freten. De Peer un Swien kregen all en Futter in‘ Trog un de Köh kregen Havergarben. Wi töven solang, bit se opfreten harrn. Denn sprook de Fru weller en Segen un denn güngen wi weller achter de Frau ran na de Stuuv rin un nu geev dat wat to eten un to drinken, all wat wi hebben wulln.“

Dat gifft noch en Wiehnachtsgeschicht för de Deerten, de en deep anröhren deit: „Dat Wiehnachtsbroot“ vun Gudrun Münster.  Dor weer de Oldbuur miteens bi’t Wiehnachts-Eten verswunnen. De is nämli in‘ Stall gahn, to de Tiern: „Kumm her, ik heff wat för ju, kumm her, ja, Broot heff ik . . . nee, dat hebbt ji nich jedeen Dag, is ok een besonnern Dag vunavend, is Wiehnachtenavend. Dar kriegt ji Wiehnachtsbroot, dat is segent düsse Nacht.“ Jedeen Deert kreeg en lütt Deel af. De Köh, de Peer, de Hund, de Katt, jo sogor de Höhner un de Schaap. „Wi Olen, wi kennt dat noch, wi hebben dat jümmer so holen, an’n Hilligen Avend, erst kriegen de Tiern dat Wiehnachtsbroot un denn erst kaamt de Minschen.“ Denn de Deerten, de hebbt doch anno dunnemol an’e Krüff stahn, as dat Jesukind op’e Welt kamen is. Nu schüllt se dorför ehrn Dank hebben. So weer dat Bruuk. Un ok, wenn de Paster seggt, dat is Heidentöög.

 „Dor staht se nu: en Mann, twee Jungs, en Deern. De Lüchten flackert an’n Boom . . . Dor staht se, dat’s so’n Aart Versöhnungsfest, tosamen mit de Deerten, dat’s Lüttenwiehnachten“, so steiht dat schreven inde Vertellen vun Hans Fallada.

KN-online (Kieler Nachrichten) 20.12.2019
Christian Hiersemenzel 20.12.2019
20.12.2019